Kadınlarda İdrar Kaçırma: Nedenleri, Türleri ve Tedavi Seçenekleri

Konuşulmayan Ama Çok Yaygın Bir Sorun

İdrar kaçırma (üriner inkontinans), kadınların yaklaşık üçte birini hayatının bir döneminde etkiler; menopoz sonrasında ve doğum yapmış kadınlarda çok daha sıktır. Buna rağmen hastaların büyük kısmı utanç ya da "yaşlanmanın doğal sonucu" düşüncesiyle yıllarca doktora başvurmaz; sosyal hayattan uzaklaşır, spor yapmayı bırakır, ped kullanmaya alışır. Oysa idrar kaçırmanın türü doğru belirlendiğinde büyük çoğunluğu başarıyla tedavi edilebilir.

İdrar Kaçırmanın Türleri

Doğru tedavi, doğru sınıflandırmayla başlar. Üç ana tip vardır:

1. Stres tipi idrar kaçırma: Öksürme, hapşırma, gülme, ağırlık kaldırma, koşma veya zıplama gibi karın içi basıncı artıran hareketlerde idrar kaçırma. Mesane boynunu ve idrar kanalını destekleyen pelvik taban kaslarının ve bağ dokusunun zayıflamasından kaynaklanır. Doğum, menopoz, fazla kilo ve kronik öksürük en önemli nedenlerdir. İdrar hissi olmadan, hareketle birlikte kaçırma tipiktir.

2. Sıkışma (urge) tipi idrar kaçırma: Aniden gelen, ertelenemeyen şiddetli idrar hissi ve tuvalete yetişemeden kaçırma. Sık idrara çıkma (günde 8'den fazla) ve gece kalkma eşlik eder. Nedeni mesane kasının istem dışı kasılmasıdır; bu tabloya aşırı aktif mesane denir. Su sesi duyunca ya da eve girip anahtarı çevirince ani sıkışma hissi bu tipin klasik örneğidir.

3. Karışık (mikst) tip: Her iki tipin bir arada bulunması. Özellikle ileri yaşta sıktır; hangi bileşenin baskın olduğu tedavi sırasını belirler.

Bunların dışında mesanenin tam boşalamamasına bağlı taşma tipi kaçırma, sinir hastalıklarına bağlı nörojenik mesane ve doğum sonrası ya da cerrahiye bağlı fistüller daha nadir nedenlerdir.

Risk Faktörleri

Değerlendirme Nasıl Yapılır?

Çoğu hastada tanı için ağır tetkiklere gerek yoktur:

Tedavi: Basitten Karmaşığa

Kılavuzlar her tipte önce koruyucu ve davranışsal yöntemlerle başlanmasını önerir; birçok hasta ameliyata veya ilaca gerek kalmadan düzelir.

Yaşam tarzı düzenlemeleri

Pelvik taban (Kegel) egzersizleri

Stres tipi kaçırmada ilk basamak tedavidir; sıkışma tipinde de faydalıdır. İdrarı tutar gibi pelvik kasların 5-10 saniye kasılıp gevşetilmesi, günde 3 set, her sette 10-15 tekrar şeklinde en az 3 ay düzenli yapılmalıdır. Doğru kas grubunun çalıştırıldığından emin olmak için fizyoterapist eşliğinde biofeedback veya elektrik stimülasyonu desteği alınabilir. Düzenli yapıldığında hastaların yarısından fazlasında anlamlı iyileşme sağlar.

Mesane eğitimi

Sıkışma tipinde tuvalet aralıklarının planlı olarak kademeli uzatılması (ör. 1 saatten başlayıp haftada 15 dakika artırarak 3-4 saate çıkmak) mesanenin kapasitesini ve kontrolünü yeniden kazandırır.

İlaç tedavisi (sıkışma tipi / aşırı aktif mesane için)

Stres tipi kaçırmada etkili bir ilaç yoktur; bu tipte tedavi egzersiz ve gerekirse cerrahidir.

İleri tedaviler (sıkışma tipi, ilaca dirençli)

Stres tipi kaçırmada cerrahi

Egzersizle düzelmeyen stres tipi kaçırmada cerrahi çok etkilidir:

Ne Zaman Doktora Gitmeli?

Hayat kalitenizi etkileyen her idrar kaçırma bir başvuru nedenidir. Ayrıca idrarda kan, ağrı, tekrarlayan enfeksiyon, ani başlayan şiddetli şikâyet veya nörolojik belirtiler (bacakta uyuşma, güçsüzlük) eşlik ediyorsa gecikmeden değerlendirilmelidir. İdrar kaçırma tedavisi bugün büyük ölçüde hastanın tercihine göre şekillenen, kademeli ve yüksek başarılı bir alandır; ped ile yaşamak zorunda değilsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişiye özel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için bir üroloji uzmanına başvurun.